ทุกวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ภาพจำของวันวาเลนไทน์มักเต็มไปด้วยการ์ดลูกไม้หวาน ๆ ดอกไม้ ช็อกโกแลต และถ้อยคำโรแมนติก แต่ความจริงในยุควิคตอเรียนกลับไม่ได้หวานหยดเสมอไป
เพราะนอกจากการ์ดแสดงความรักแล้ว ยังมีการ์ดอีกประเภทหนึ่งที่ตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง นั่นคือ
“Vinegar Valentines” การ์ดวาเลนไทน์ที่ตั้งใจ ขัดใจ แซะ ด่า หรือ ไล่ คนที่ไม่อยากคบหาด้วย มากกว่าส่งความรัก
Vinegar Valentines คืออะไร
คำว่า vinegar หรือ “น้ำส้มสายชู” ถูกนำมาใช้เรียกการ์ดเหล่านี้ เพราะมัน เปรี้ยว ขม และแสบ ไม่หวานเหมือนน้ำตาลสมกับวันแห่งความรัก
Vinegar Valentines มักเป็นการ์ดสีสันสดใส คล้ายโปสต์การ์ดทั่วไป แต่ภายในกลับเต็มไปด้วย ภาพการ์ตูนล้อเลียนผู้รับ บทกลอนหรือข้อความเยาะเย้ย ดูถูก หรือปฏิเสธตรง ๆ การล้อเลียนรูปลักษณ์ บุคลิก นิสัย หรือสถานะความรัก หรือกระทั่งคำถามเชิงเหน็บแนม เช่น “ทำไมยังไม่มีคู่”
แน่นอนว่านี่ไม่ใช่การ์ดแสดงความรัก แต่คือ การแสดงความไม่พอใจแบบลับ ๆ ในวันที่คนอื่นกำลังเฉลิมฉลองความหวาน
การ์ด Vinegar Valentines เริ่มแพร่หลายในช่วง ทศวรรษ 1830–1840 ซึ่งเป็นยุคที่การพิมพ์มีต้นทุนถูกลง รวมถึงระบบไปรษณีย์พัฒนาและเข้าถึงผู้คนมากขึ้น
ใคร ๆ ก็สามารถส่งการ์ดไปถึงบ้านคนอื่นได้ง่าย และบ่อยครั้งก็ส่งโดยไม่เปิดเผยชื่อผู้ส่ง
แถมผู้รับยังต้อง จ่ายค่าจัดส่งเอง กลายเป็นว่า “ต้องเสียเงินเพื่ออ่านจดหมายด่า” ไปอีก
ตัวอย่างข้อความจากการ์ดในยุคนั้น เช่น
“To My Valentine
‘Tis a lemon that I hand you and bid you now ‘skidoo,’
Because I love another — there is no chance for you”
(ถึงวาเลนไทน์ของฉัน นี่ฉันยื่น ‘มะนาว’ ให้คุณ แล้วบอกลาแบบไม่ไยดี เพราะฉันรักคนอื่นอยู่แล้ว ไม่มีทางเป็นของคุณหรอก)
หรือภาพผู้หญิงเทน้ำใส่ผู้ชาย พร้อมข้อความว่า
“Here’s a cool reception — old fellow you’d best stay away.”
(รับความเย็นชานี้ไปซะ แล้วช่วยถอยออกไปให้ไกล ๆ หน่อยเถอะ)
บางใบแค่แหย่แรง ๆ แต่บางใบถึงขั้น เหยียดรูปลักษณ์ อาชีพ หรือเพศสภาพ อย่างชัดเจน
การ์ดเหล่านี้ไม่ได้ถูกส่งให้แค่ “คนรักเก่า” เท่านั้น แต่แทบทุกคนอาจตกเป็นเป้าได้ เช่น
– คนที่ผู้ส่งไม่ชอบหรือรำคาญ
– คนเจ้าชู้ หรือชอบลวนลาม
– เพื่อนร่วมงาน นายจ้าง หรือพ่อค้าแม่ค้า
– คนที่ถูกมองว่า “พูดมาก แต่งตัวเยอะ หรือทำตัวเกินงาม”
– แม้แต่ ผู้หญิงที่เรียกร้องสิทธิเลือกตั้ง (suffragettes) ก็ถูกล้อและคุกคามผ่านการ์ดเหล่านี้
ในบางกรณี ความรุนแรงของข้อความถึงขั้นนำไปสู่การทะเลาะ ฟ้องร้อง หรือทำให้ไปรษณีย์ต้องยึดการ์ดไว้เพราะเห็นว่าไม่เหมาะสม
เมื่อเวลาผ่านไป การ์ด Vinegar Valentines ค่อย ๆ ลดความนิยมลง เพราะผู้คนเริ่มมองว่ามันไม่เหมาะกับวันแห่งความรัก ธุรกิจการ์ดหวาน ๆ เติบโตและครองตลาด และค่านิยมทางสังคมที่เปลี่ยนไปตามบริบทของกาลเวลาและความตระหนักรู้ใน Political Correctness ของผู้คน
แต่หากมองให้ดี อารมณ์ของ Vinegar Valentines ก็ไม่ได้หายไปไหน มันเพียง ย้ายรูปแบบ จากโปสต์การ์ด มาอยู่ในคอมเมนต์เสียดสี มีม หรือการ trolling บนโซเชียลมีเดียในปัจจุบัน (internet trolling)
เรื่องราวของ Vinegar Valentines ทำให้เห็นว่า แม้วันวาเลนไทน์จะถูกจดจำในฐานะวันแห่งความรัก
แต่ในประวัติศาสตร์ มันเคยเป็นพื้นที่ให้ผู้คน ระบายความไม่พอใจ ความเจ็บปวด และอารมณ์ขันร้าย ๆ ด้วยเช่นกัน
และบางทีสิ่งนี้อาจสะท้อนว่า มนุษย์ไม่เคยมีแค่ด้านหวาน แม้ในวันที่ควรจะหวานที่สุดของปีก็ตาม
ที่มา:
https://www.history.com/articles/victorian-valentines-day-cards-vinegar
https://www.atlasobscura.com/articles/vinegar-valentines-victorian
