หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์แบบเดียวกัน
กดเปิดคลิปวิดีโอ ได้ยินเสียงตัวเอง แล้วรีบกดหยุดทันที พร้อมคำถามในใจว่า
“นี่คือเสียงฉันจริง ๆ เหรอ?”
ความรู้สึกขัดเขินหรือไม่สบายใจเมื่อได้ยินเสียงตัวเอง ไม่ใช่เรื่องแปลกเลย ในทางจิตวิทยา มันเป็นปรากฏการณ์ที่พบได้ทั่วไป และมีทั้งเหตุผลทางชีววิทยาและจิตใจซ่อนอยู่เบื้องหลัง
เสียงที่เราได้ยิน ไม่ใช่เสียงเดียวกับที่คนอื่นได้ยิน
เหตุผลแรกเริ่มจากร่างกายของเราเอง
เวลาพูด เราไม่ได้ยินเสียงผ่านหูเพียงอย่างเดียว แต่ยังได้ยินผ่านแรงสั่นสะเทือนในกระดูกกะโหลกศีรษะ หรือที่เรียกว่า bone conduction โดย Christian Jarrett นักประสาทวิทยา อธิบายว่า ความแตกต่างระหว่างเสียงที่เราคุ้นเคยกับเสียงที่บันทึกไว้ เป็นเรื่องปกติทางชีววิทยา ไม่ใช่สัญญาณว่าเสียงของเราผิดปกติ
แรงสั่นสะเทือนนี้ช่วยเพิ่มความถี่ต่ำ ทำให้เสียงของเราฟังดูทุ้มและเต็มกว่า เมื่อเทียบกับเสียงที่บันทึกไว้
นอกจากนี้ เสียงของแต่ละคนยังแตกต่างกันไปตามโครงสร้างของร่างกาย เช่น ความยาวและความหนาของสายเสียง (vocal cords) รวมถึงรูปทรงของลำคอและโพรงเสียง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้เสียงของแต่ละคนมีเอกลักษณ์ไม่เหมือนกัน
ข้อมูลจาก TIME อธิบายว่า เมื่อเสียงเดินทางผ่านอากาศเพียงอย่างเดียวอย่างในเครื่องบันทึกเสียง เราจึงได้ยินเสียงในแบบเดียวกับที่คนอื่นได้ยินจริง
และนั่นคือเหตุผลที่เสียงที่ได้ยินจากการบันทึก มักฟังดูสูงกว่าและแปลกไปจากเสียงที่เราคุ้นเคย
ความรู้สึก “ไม่คุ้นเคย” นี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของความไม่สบายใจ ที่หลายคนไม่ทันสังเกต
เมื่อเสียงไม่ตรงกับภาพตัวตนในใจ
Dr. Silke Paulmann นักจิตวิทยา ซึ่งศึกษาด้านอารมณ์และการรับรู้เสียง อธิบายเอาไว้ว่า เสียงของเราไม่ได้เป็นแค่เครื่องมือสื่อสาร แต่เป็นส่วนหนึ่งของตัวตน
เมื่อเสียงที่เราได้ยิน ไม่ตรงกับภาพในหัว สมองจะรับรู้ว่ามีบางอย่าง “ผิดไป”
ในทางจิตวิทยา สิ่งนี้เกี่ยวข้องกับแนวคิดที่เรียกว่า self-concept หรือภาพตัวตนที่เราสร้างขึ้นในใจ
เสียงของเราบอกอะไรเกี่ยวกับเรามากกว่าที่เราคิด
นักจิตวิทยา Phil Holzemann และ Clyde Rousey พบว่าการฟังเสียงตัวเองไม่ได้ทำให้เรารู้สึกไม่สบายใจเพียงเพราะเสียงแปลก
แต่เพราะเสียงนั้น เผยสิ่งที่เราไม่รู้ตัว
ไม่ว่าจะเป็น:
– ความลังเลเล็ก ๆ
– ความไม่มั่นใจที่แทรกในจังหวะเสียง
– ความเครียดที่สะท้อนผ่านโทนเสียง
– ความเหนื่อยล้าที่เราไม่ทันสังเกต
สิ่งเหล่านี้เรียกว่า extra-linguistic cues หรือสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูด แต่บอกข้อมูลเกี่ยวกับตัวเราอย่างชัดเจน
การฟังเสียงตัวเอง จึงเหมือนการมองกระจกอีกบานหนึ่ง ที่สะท้อนตัวตนในมุมที่เราไม่คุ้นเคย
เหตุผลที่เราวิจารณ์ตัวเองหนักที่สุด
อีกเหตุผลหนึ่ง คือเรามักจะวิจารณ์ตัวเองรุนแรงกว่าที่เราวิจารณ์คนอื่น
เมื่อฟังเสียงตัวเอง เรามักจะจับผิดรายละเอียดเล็ก ๆ เช่น
– เสียงสั่นนิดเดียว
– จังหวะพูดสะดุดเล็กน้อย
– หรือการออกเสียงที่ไม่เป๊ะ
ในขณะที่เสียงของคนอื่น เราอาจแทบไม่สังเกตเลย
แนวโน้มนี้เชื่อมกับสิ่งที่เรียกว่า negative self-bias หรือการให้ความสำคัญกับข้อผิดพลาดของตัวเอง มากกว่าที่เป็นจริง
การไม่ชอบเสียงตัวเองอาจไม่ใช่เรื่องแย่เสมอไป
ข่าวดีคือ ความรู้สึกนี้สามารถเปลี่ยนแปลงได้
เมื่อเราได้ฟังเสียงตัวเองบ่อยขึ้น สมองจะเริ่มปรับตัว และเสียงนั้นจะค่อย ๆ กลายเป็นสิ่งที่คุ้นเคยมากขึ้น
บางทีความรู้สึก cringe ที่เกิดขึ้น อาจไม่ใช่สัญญาณว่าเสียงของเราน่ารำคาญ
แต่อาจเป็นเพียงช่วงเวลาหนึ่ง ที่เรากำลังเรียนรู้ว่า
บางทีเสียงที่เรากำลังไม่ชอบอาจไม่ใช่เพราะมันไม่เพราะ แต่เพราะมันเป็นเสียงที่สะท้อนตัวตน ในแบบที่เราไม่เคยฟังอย่างตั้งใจมาก่อน
และบางที การฟังเสียงของตัวเองอาจไม่ใช่แค่การฟังเสียง แต่เป็นการเริ่มต้นทำความรู้จักตัวเองในแบบที่ลึกกว่าที่เคย
ที่มา:
https://theconversation.com/why-do-we-hate-the-sound-of-our-own-voices-158376
